Primorac Rudolf

Biografija

Rođen je u porodici Antuna Primorca. Osnovnu školu završio je u Drnišu, a šest razreda gimnazije u Šibeniku. Školovanje je nastavio u Vojnoj akademiji, iz koje je izašao kao potporučnik 1925. godine. Aprilski rat zatekao ga je kao majora, na dužnosti komandanta 2. bataljona 85. pješadijskog puka. Ovaj puk, ojačan divizionom artiljerije, zatvarao je pravac na sektoru Metkovića. Na dan proglašenja Nezavisne Države Hrvatske, puk se raspao, sa izuzetkom 2. bataljona, koji se, pod komandom Primorca, probio na pravac Mostar-Nevesinje i na tom sektoru vodio borbe protiv pripadnika NDH. Poslije kapitulacije Jugoslavije, kod Nevesinja su ga zarobili Italijani i odveli ga u zarobljeništvo u Rijeku. Tamo je ostao do 10. juna 1941. godine kada je, zato što je rođen na anektiranoj teritoriji (Zona 1), pušten iz zarobljeništva, nakon čega je otišao u Split. U Splitu se već avgusta 1941. godine povezao sa splitskom partijskom organizacijom i po njenim direktivama radio u obavještajnoj službi na popularisanju Narodnooslobodilačkog rata među oficirima bivše jugoslovenske vojske, koji su se u znatnom broju prikupili u Splitu i na razbijanju četničke organizacije, koja se u jesen 1941. već počela oformljivati. Poslije uspješnog izvršenja niza specijalnih zadataka, odlukom Komunističke partije Jugoslavije prebačen je, jula 1942. godine, u štab IV operativne zone Hrvatske i postavljen za vojnog instruktora jedinica ove zone. Kao instruktor vršio je specijalne zadatke. Oktobra 1942. godine primljen je u članstvo KPJ. Za načelnika štaba 1. dalmatinske brigade postavljen je 5. novembra 1942. godine. U njenim operacijama do početka decembra uzeo je vidnog učešća, posebno u borbama za zauzimanje Jajca i u odbrambenim bitkama na pravcu Travnik-Jajce. Vrhovni komandant Josip Broz Tito je za taj uspješno izvršen zadatak pohvalio 1. dalmatinsku brigadu. U decembru iste godine postavljen je za načelnika štaba 3. udarne divizije NOVJ. S tom divizijom prošao je mnogobrojna ratna poprišta tokom IV i V neprijateljske ofanzive i protivofanzive u istočnoj Bosni. Septembra 1943. godine postavljen je za načelnika štaba 2. udarnog korpusa NOVJ i na toj dužnosti ostao do jula 1944. godine. Ovaj korpus je, među ostalim, učestvovao u razoružanju italijanskih trupa poslije kapitulacije u Crnoj Gori i stvaranju od njih italijanskih partizanskih divizija, uključujući ih u svoje formacije, te u neprekidnim borbama za stvaranje, proširenje i odbranu slobodne teritorije u Crnoj Gori, Hercegovini i Sandžaku, kao operativne osnovice za predviđeni prodor Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije u Srbiju. U jesen 1943. godine je na sektoru Kolašin-Andrijevica-Berane rukovodio jedinicama koje su poslije dugotrajnih i teških borbi, uspješno odbranile Polimlje. U proljeće 1944. godine, kada su snage Vermahta i četnici s linije Prijepolja i Pljevalja prodrli u južni Sandžak i dio Crne Gore, bio je određen da rukovodi operacijama djelova 2. udarnog korpusa na sektoru Mojkovca, đe je uspješno izvršio zadatak.

Jula 1944. godine, postavljen je za načelnika Glavnog štaba NOV i PO Srbije i sa aerodroma u Beranama prebačen avionom u Bari u Italiji, a odatle u Srbiju, đe je već u formiranju bilo pet novih divizija NOVJ. Učestvovao je u rukovođenju završnim operacijama za oslobođenje Srbije do decembra 1944. godine, kada je postavljen za pomoćnika načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ. U tom svojstvu, učestvovao je u izradi planova i izvođenju i koordiniranju operacija mnogih jedinica NOVJ i Jugoslovenske armije. Za vrijeme rata, bio je unapređivan: pukovnik od 1. maja 1943. godine, general-major od 1. novembra 1943. godine, general-potpukovnik od 1. decembra 1944. godine. Nakon rata aprila 1945. godine, bio je postavljen za šefa Jugoslovenske vojne misije u Sovjetskom Savezu. Od povratka iz SSSR-a, pa do penzionisanja, u činu general-pukovnika, 1960. godine, obavljao je visoke dužnosti u Jugoslovenskoj narodnoj armiji. Pored ostalog, bio je pomoćnik načelnika Generalštaba, glavni inspektor JNA, komandant Korpusa narodne odbrane i komandant Graničnih jedinica Jugoslavije. Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i više jugoslovenskih i stranih odlikovanja, među kojima su poljski Orden Grunvaldovog krsta drugog reda i čehoslovački Orden bijelog lava drugog reda. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.