Bošković Milo

Biografija

Rođen je u porodici Iva Boškovića. Osnovnu školu završio je u Brčelima, a gimnaziju na Cetinju. Studije medicine je završio u Bolonji i postao ljekar 1937. nakon čega se zaposlio u parazitološkom institutu Veterinarskog fakulteta u Beogradu. Neposredno pred rat vratio se iz inostranstva u Beograd. Kao ljekar specijalista za parazitologiju zaposlio se kao asistent Parazitološkog instituta Veterinarskog fakulteta u Beogradu. Član KPJ je bio od 1940. Po izboru Svetozara Vukmanovića Tempa izabran je za rad u ilegalnoij štampariji. Prihvatio je zahtjev da na njegovo ime zakupi jednu zgradu u ulici Banjički venac 12 u Beogradu, da bi u njenom podrumu bila smještena ilegalna štamparija Centralnog komiteta KPJ. Kao kamuflaža na zgradi je stajala tabla sa imenom ljekara, a unutra je bila čak i prostorija opremljena medicinskom opremom ali ona nije pružana. Prema policijskoj dokumentaciji u ovoj zgradi je živio on sa suprugom Zagorkom i kućnom pomoćnicom Ljubicom Đonović. Ustvari nije bio oženjen, sve je bila kamuflaža, a radilo se o Zagorki Jovanović, studentu medicine koja je bila sekretar partijske ćelje ilegalne štamparije. U štampariji su ilegalno radili i živjeli još Branko Đonović i Slobodan Jović (narodni heroj). Štamparija CK je počela sa radom 1. avgusta 1941. i u njoj je štampan prvi bilten Glavnog štaba NOP odreda Jugoslavije. Početkom 1942. u zgradi ga je tražila njemačka policija pod sumnjom da je naklonjen Engleskoj. Uspio je sa drugovima da se skloni kroz plakar u sakriveni dio zgrade u podrumu. Policiji je dato objašnjenje da se otišao kod rođaka van Beograda i da se nije vratio. Po zadatku KPJ, pod imenom domobranskog satnika Vinka Tomaševića, trebao je preko teritorije NDH da se prebaci na slobodnu teritoriju do Vrhovnog štaba. U tom cilju krenuo je iz Beograda za Zagreb u julu 1942. U Zagrebu je 14. jula 1942. pri pokušaju da uspostavi vezu koja je bila provaljena, uhapšen je na ulici od ustaške policije koja je prepoznala Ivanku Maučević-Nikoliš s kojom je šetao. U zatvoru je strahovito mučen, izbili su mu sve prednje zube, a zatim ga bačili sa drugog spratna dvorišnog dijela policijske zgrade u cilju iznuđenja informacija. Iako mučen, sa polomljenom nogom, herojskim držanjem sačuvao štampariju koja je ostala neotkrivena iako se u toj zgradi 31. avgusta 1943. uselila njemačka policija. Kako nije od njega dobila nikakvog priznanje, ustaška policija ga je prebacila u logor Stara Gradiška, a zatim krajem decembra 1942. u zloglasni Jasenovac. Pripremao je bjekstvo iz logora sa još nekoliko drugova, ali su ga logorske ustaše oktrile. Nakon strahovitog mučenja, osuđen je na kaznu smrti vješanjem. Na dan izvršenja smrtne kazne 21. septembra 1944. pokazao je izraziti ponos i heroizam. Istupio je na samom stratištu pred ustačkog komandanta logora Šakića govoreći: „Ja sam sin Crne Gore i protestvujem protiv ovako sramnog načina izvršenja smrtne osude. Kod nas se ljudi ubijaju iz puške“. Kada mu je Šakić priznao da se junački drži i naredio mu je da se okrene da bi ga ubio iz pištolja, odgovorio mu je: „Crnogorac nikad ne okreće leđa protivniku.“ Odbio je da mu prilikom egzekucije vežu oči, a nakon prvog pucnja rekao je: „Nepobjediva je ideja Komunističke partije! Ona ne umire smrću Mila Boškovića. Živjela Sovjetska Rusija, njena nepobjediva Crvena armija i naši Titovi partizani! Živjelo bratstvo i jedinstvo jugoslovenskih naroda Srba, Hrvata, Slovenaca, Crnogoraca! Živio Staljjin!“ Ustaša je bio zbunjen, a onda je nastavio prazniti svoj šaržer u njegove grudi. Centralni komitet KP Hrvatske uvrstio ga je bio kao prvog na spisku lica za razmjenu, ali je ustaška nadzorna služba uvijek našla način da se on ne razmijeni za njemačke i ustaške oficire.