Anđus Niko

Biografija

Rodio se u porodici Rada Anđusa. Završio je osnovnu školu. Početkom 1930-ih godina priključio se omladinskom radničkom pokretu. Član KPJ od 1932. Učestvovao je u pripremama za ustanka 1941. Jedan je od organizatora oružanog ustanka u Svetom Stefanu, čije su jedinice nanijele osjetne gubitke neprijatelju tokom julskih borbi.

Učesnik je 13-julskog ustanka 1941. Nakon ustanka jedno vrijeme nalazio se u ilegali radeći na jačanju NOP-a. Od početka 1942. kada je formiran Primorski bataljon Lovćenskog NOP odreda postavljen je za politički komesar Paštrovske čete. U početku je Primorski bataljon imao dvije malobrojne čete, da bi se u toku februara i marta 1942. broj četa povećao na pet sa 470 boraca, zahvaljući između ostalog i njegovom doprinosu. Usljed pritiska okupatora u proljeće 1942. Zajedno sa 30-ak boraca Primorskog odreda ušao je u sastav Četvrte crnogorske proleterske udarne brigade. U juna 1942. prilikom formiranja Četvrte crnogorske brigade, postao je zamjenik političkog komesara Treće čete Drugog bataljona. Od februara do juna 1943. bio je zamjenik političkog komesara Drugog bataljona. Krajem 1942. prešao je u II dalmatinsku brigadu, u kojoj je pruzeo dužnost političkog komesara bataljona. Naročitom hrabrošću, istakao se u borbama na Bugojnu, Kupresu, Livnu i Kladnju, kao i borbama tokom Četvrte i Pete neprijateljske ofanzive. Nakon kapitulacije Italije, po partijskoj direktivi došao je u Crnu Goru i stavio se na raspolaganje Okružnom komitetu KPJ Cetinje, koji ga je postavio za člana tek formiranog Sreskog komiteta KPJ Kotor. Iako nije bio iz Boke Kotorske uspješno je radio na partijskoj i vojnoj organizaciji na ovom području. U novembru 1943. formiran je Okružni komitetu KPJ Boka koji je rukovodio partijskim organizacijama u Boki Kotorskoj i Budve, U tom period došlo je do reorganizacije Sreskog komiteta KPJ Kotor kada je izabran za njenog sekretara. Politički sekretar Sreskog komiteta bio je od početka novembra 1943. do početka jula 1944. Na toj dužnosti ostao je sve do pogibije.

Kako se na teritoriji Boke nije mogao formirati partizanski odred, krajem 1943. i početkom 1944. razvijena je aktivna oružana i diverzantska aktivnost manjih partizanskih grupa protiv okupatora i njegovih saradnika. Značajan je njegov doprinos kao sekretara Sreskog komiteta u organizaciji i intenzitetu ovih aktivnosti u čijim akcijama je i sam učestvovao mnogo puta. Naročito se istakao u borbi pod samim zidinama Kotora 17. januara 1944. kada je bio jedan od osam boraca koji su zapalili električnu centralu i garažu. Ubijen je od strane četnika prilikom jedne njihove racije u prvoj polovini ljeta 1944. kod Mrčevca u blizini Tivta.