Matković Mirko

Biografija

Rođen je u porodici Krsta Matkovića. Osnovnu školu je zavrršio u svom selu, a četiri razreda niže gimnazije u Herceg Novi. Zbog lošeg materijalnog stanja 1930 godine se upisuje u Vojnu akademiju koja je bilo besplatno u Beogradu. Njegov otac Krsto je jedno vreme boravio na radu u Sjedinjenim Američkim Državama (SAD). Nakon završetka Vojne akademije, od 1. oktobra 1935. godine službovao je kao artiljerijski oficir u Banjaluci, a do početka rata je službovao i u Mostaru, Sarajevu, Skoplju, Slavonskoj Požegi i na poligonu Prevlaka u Boki Kotorskoj. Još kao pitomac Vojne akademije upoznao se sa nekoliko studenata, preko kojih je dobio prva saznanja o revolucionarnom studentskom pokretu i počeo da se zanima za marksizam. Kroz razne diskusije i čitanje marksističke literature počeo je, u saradnji sa drugim mladim oficirima-istomišljenicima, da se postepeno uključuje u revolucionarni radnički pokret. Tokom službovanja u Mostaru, bio je povezan s partijskom organizacijom Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), kojoj je pomagao izvršavajući određene zadatke-nabavljao je objave i druga dokumenta za putovanje ilegalaca i kurira, prihvatio je i otpremio podoficira Dragomira Gradinca, jednog od osuđenih zbog pobune na krstarici „Dalmacija“ i dr. Tokom Aprilskog rata, 1941. godine nalazio se na dužnosti vodnog oficira protivavionske odbrane Sarajeva, đe je i bio zarobljen, ali je, uz pomoć jednog vojnika njegove jedinice, uspio da se u Slavonskom Brodu oslobodi iz zarobljeništva i vrati kući. Ubrzo po dolasku, povezao se partijskom organizacijom u Herceg Novom i aktivno se uključio u pripreme oko organizovanja ustanka. Najviše je radio na prikupljanju i sakrivanju oružja, ali se angažovao i na okupljanju omladine. Poslije napada Njemačke na Sovjetski Savez, 22. juna on i čitava njegova porodica su stupili u Narodnooslobodilačku borbu. Njihova porodična kuća od tada je postala sigurna baza za prihvat i čuvanje ilegalaca. Učestvovao je 15. jula 1941. godine na sastanku u Brezovom Dolu u Krivošijama, na kome je donijeta odluka o početku oružanih akcija na ovom području. U julu mjesecu 1941. godine primljen je u članstvo Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) i odmah je bio zadužen za organizovanje vojnih jedinica. Ubrzo nakon toga je bila formirana Krivošijska ustanička čete, u kojoj je bio postavljen za komadira, a Nikola Đurković za političkog komesara. Ova četa je pod njegovom komandom organizovala zasjede, izvodila manje akcije i diverzije, obilazeći sela i jačajući borbeni duh čime je u narodu stvarala sve više pristalica Narodnooslobodilačkog pokreta (NOP). Nakon propasti Trinaestojulskog ustanka i splašnjavanja oslobodilačke borbe na cijeloj teritoriji Crne Gore, aktivno je radio na ponovnom oživljavanju borbe u okolini Herceg Novog. Oktobra 1941. godine bio je učesnik mjesne konferencije KPJ za Herceg Novi. Novembra 1941. godine postavljen je za komandanta Orjenskog partizanskog bataljona, koji se nalazio u sastavu Nikšićkog partizanskog odreda. Sa svojim bataljonom je vodio mnoge napade na italijanske posade, locirane pored same obale, u cilju onemogućavanja prodora neprijateljskih snaga od Boke Kotorske ka Crnoj Gori. Posebno je sa svojom jedinicom čuvao komunikacije od Herceg Novog i Risna prema Grahovu i Nikšiću. Krajem novembra i početkom decembra 1941. godine, vodio je borbe s mnogo jačim italijanskim snagama oko Dragalja, Dvorničkog Ždrijela i Lupoglava. Posebno se istakao u borbi na Ceroviku, 7. decembra 1941. godine, đe je kao komandant bataljona, na čelu svoje kombinovane čete od oko 30 boraca, dočekao u zasjedi italijansku kolonu. Mada su Italijani bili desetostruko jači, s četiri tenka, artiljerijom i bacačima, bili su odbačeni. Mirko je u ovoj borbi bio teško ranjen. Sve do februara 1944. godine, u veoma teškim uslovima ilegalnosti liječio se i krio po Hercegovini i pomagao terenskim partijskim radnicima u političko-propagandnom radu. Uz pomoć 29. hercegovačke udarne divizije i 2. udarnog korpusa, kao teški ranjenik prebačen je početkom ljeta 1944. godine, iz Berana u Italiju, đe je operisan u bolnici Grumo. U Jugoslaviju se vraća novembra 1944. godine, đe mu je povjereno rukovođenje Oficirskim kursom pri štabu 29. hercegovačke divizije, a zatim Podoficirskom školom 2. udarnog korpusa u Trebinju. Tu je ostao sve do kraja rata kada je bio postavljen za komandanta artiljerijske Oficirske škole Generalštaba JA u Beogradu. Krajem decembra 1945. godine, zdravlje mu se opet pogoršalo, pa se ponovo našao na liječenju, koje je trajalo sve do jeseni 1947. godine. Poslije ozdravljenja, iako težak invalid nastavio je vojnu karijeru u Jugoslovenskoj narodnoj armiji (JNA). Završio je Višu vojnu akademiju i nalazio se na odgovornim dužnostima u Državnom sekretarijatu za narodnu odbranu, a jedno vrijeme je bio i načelnik u Vojnom elektro institutu u Beogradu. Penzionisan je 31. decembra 1964. godine, u činu general-majora. Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslovenskih odlikovanja, među kojima su Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vijencem i Orden za vojne zasluge sa velikom zvijezdom. Do 1976. godine je živio je u Beogradu, kada se preselio u Herceg Novi, đe je živio do smrti. Sahranjen je na gradskom groblju u Savini, kod Herceg Novog.