Brguljan Mašo

Biografija

Rođen u porodici Mata Brguljana. Osnovnu školu završio je u rodnom mjestu, a učio je i zanatsku školu. Kao vrlo bistar imao je želju da nastavi dalje školovanje ali zbog materijalnih prilika nije bio u mogućnosti. Kao dječak pomagao je roditeljima u obrađivanju neplodne zemlje, a čuvao je i stoku po obroncima Lovćena i Vrmca. Ubrzo se povezao sa revolucionarnom radničkom omladinom, kao i sa socijalnom literaturom. Dok je čuvao stoku čitao je svjetske klasike: Tolstoja, Dostojevskog, Čehova, Turgenjeva, Gorkog, Londona, Smita, Getea, Šilera i druge. Ovo mu je pomoglo da proširi kulturni horizont, napreduje i aktivnije se uključi u revolucionarni pokret. Uključio se u svim aktivnostima koje organizuje partijska i skojevska organizacija. Član SKOJ-a postao je 1933, a od 1935. član KPJ. Dva put je bezuspješno pokušavao da ode u SSSR jer je čitajući i slušajući o SSSR-u imao je želju da ode u zemlju oktobarske revolucije i Lenjingrad. Policija ga kao istaknutog komunisto često hapsi i proganja. Učestvuje u radu sindikata omladine ali i u svim akcijama koje organizuje omladina. Aktivan je bio u radničkim društvima i literarnim sekcijama. U januaru 1941. ga hapsi i internira u koncentracioni logor u Smederevsku Palanku, u kome je ostao do njegovog raspuštanja 27. marta 1941. Po povratku u Boku, a nakon Aprilskog rata učestvovao je u sakupljanju i sakrivanju oružja. Istakao se u organizovanju desetina i radu sa omladinom. Član je Sreskog komiteta KPJ Kotor u julu 1941. Iako u Boki nije došlo do ustanka, ide od mjesta do mjesta, održava sastanke i pokušava mobilisati narod, naročito omladinu za NOP. Formiranjem Primorskog bataljona krajem 1941. određen je za političkog komesara Kotorsko-primorske čete. Kao komesar čete stalno je bio u pokretu, sastajao se sa ljudima, držao sastanke i konferencije, provlačio se kroz neprijateljske redove i razvijao političko-propagandni rad u selima i zaseocima na obroncima Lovćena. U proljeće 1942. Postavljen je za zamjenika komesara čete u udarnom bataljonu Lovčenskog NOP odreda. Kada je 25. marta 1942. Italijanksa vojska napala slobodnu teritoriju prema Grblju, teško je ranjen u borbi na brdu Paštrovnica iznad Pobova, kada se njegova četa od 25 boraca (ostali su bili po terenu) suprotstavila italijanskom bataljonu. Borba je vođena na bliskom ostojanju od jutra do kasno popodne. U ovoj borbi se pokazao kao neustrašiv borac, obilazio je i bodrio svakog borca, sam gađao i bačao bombe za primjer ostalima. U junu 1942. stupio je u Četvrtu proletersku brigade. Od tada pa do avgusta 1942. je bio komesar čete sa kojom je u borbama ispoljio neiscrpnu energiju, veliko drugarstvo i hrabrost. Poginuo je u jurišu na Kupres avgusta 1942, pokazujući ogromnu hrabrost.